Platform over installatietechniek, hvac, sanitair en elektriciteit
Nieuws

Dierlijk goed verlicht – Het apenverblijf in de Antwerpse Zoo

ZOO
HCL neemt zijn intrek in de Antwerpse Zoo

12 oktober 2021 Leestijd 9 minuten

Deel dit artikel

De Antwerpse Zoo is de oudste dierentuin van België. Gelegen in het centrum van Antwerpen, vormt het de groene oase van de grote stad. Op het terrein van de dierentuin leven meer dan 5.000 dieren. Het Kleinapengebouw met 18 leefruimten herbergt verschillende soorten apen, zoals slingerapen, mandrils en uilenkopmeerkatten. Met de modernisering doet ZOO Antwerpen voortaan een beroep op Human Centric Lighting en het automatische lichtsturingssysteem van B.E.G.

Geoptimaliseerde verlichting voor de apen van de Zoo van Antwerpen

Welzijn binnenshuis – de oorsprong van Human Centric Lighting

Het belang van licht voor ons mensen is in het recente verleden nader onderzocht. Pas in 2002 ontdekten onderzoekers fotoreceptoren op het netvlies van onze ogen die niet verantwoordelijk zijn voor het gezichtsvermogen. Deze speciale ganglioncellen registreren de helderheid van de omgeving en regelen biologische processen in het lichaam, zoals de pupilreflex of de hormoonproductie.

Wij ervaren bewust hoezeer licht ons welzijn verhoogt aan het begin van elke lente: wanneer de dagen weer helderder worden, voelen wij ons actiever, zijn wij in een beter humeur en meestal ook geconcentreerder dan in de donkere wintermaanden. Licht regelt onder andere de “innerlijke klok” – een ingewikkeld regelsysteem dat alle lichaamsfuncties coördineert en synchroniseert in een 24-uurs ritme. Te weinig licht overdag kan leiden tot een verschuiving van de inwendige klok of tot minder uitgesproken slaap- en waakfasen. Beide hebben een negatief effect op het chronobiologische ritme en kunnen de gezondheid schaden. In binnenruimten kunnen de lichtkleur en -intensiteit worden geoptimaliseerd met HCL.

Hoe Mensgerichte Verlichting Aapgerichte Verlichting wordt

Human Centric Lighting, of kortweg HCL, is de naam van de technologie die zich richt op het welzijn van de gebruikers van de ruimte. Biologisch effectieve verlichting wordt aangepast aan het circadiane ritme van de gebruiker. Het moet de natuurlijke actieve tijden en rustfasen in de loop van de dag op zinvolle wijze ondersteunen. Naast mensen kunnen ook dieren en planten baat hebben bij biologisch effectieve verlichting. In de landbouw wordt licht al dienovereenkomstig gebruikt. Omdat het apen zijn die baat hebben bij HCL in de Zoo van Antwerpen, wordt dit ongewone en mooie project door B.E.G. geleid onder de naam “Monkey Centric Lighting”.

De specificatie van de Belgische dierentuin was dat de verlichting moest worden aangepast aan de dagelijkse routine van de apen. Bovendien moest het daglicht worden opgenomen naast de helderheid van het kunstlicht: Dit bespaart efficiënt energie.

De aanwezigheidsdetectoren van B.E.G. voeren nu regelmatig lichtmetingen uit in het apenhuis en regelen het kunstlicht dienovereenkomstig om de gewenste lichtsterkte te realiseren.

Daglichtafhankelijke regeling in het apenhuis

De kleurtemperatuur van de nieuwe armatuur van 3000 Kelvin moet niet worden gewijzigd. 3000 Kelvin komt overeen met een helder warm wit licht, dat als zeer huiselijk wordt ervaren. Tegelijkertijd is de verlichting helder genoeg om de bezoekers een goed zicht op de leefruimte te geven. Het gewenste dag-nachtritme wordt dus alleen via de bijbehorende helderheidswaarden gerealiseerd.

B.E.G. zorgt altijd voor de individuele planning en uitvoering in nauwe coördinatie met de planners en de bouwers. De door de Zoo gewenste functies konden worden geïmplementeerd met behulp van het B.E.G. DALI-SYS lichtregelsysteem. DALI-SYS is een modulair, netwerk- en schaalbaar verlichtingsbeheersysteem. Een hoog niveau van operationele veiligheid wordt gerealiseerd door middel van gedistribueerde intelligentie. Diverse functies, zoals geleid licht of HCL, zijn in DALI-SYS geïntegreerd. In de regel kan DALI-SYS worden gebruikt om een vooraf ingestelde lichtcurve te selecteren, b.v. voor kantoren, scholen of de industrie, of om eigen lichtcurves te ontwerpen. Verschillende tests in het apenverblijf hielpen de B.E.G. systeemintegrator om een lichtcurve te realiseren die optimaal is voor de dieren.

Dit is hoe de implementatie van Monkey Centric Lighting in Antwerpen werkt

Zoals blijkt uit figuur 4, wordt de schemering gesimuleerd tussen 7 en 9 uur ‘s morgens en tussen 17 en 19 uur ‘s avonds. ‘s Middags is hij het helderst met een maximum van 1450 lux. Met behulp van een timer en een DALI SYS-drukknopmodule werd de verlichting ’s morgens om 06.45 uur ingeschakeld en ’s avonds om 19.15 uur uitgeschakeld. Hiervoor werd de vergrendelingsfunctie gebruikt. Daarbij ontvangt de DALI-SYS multisensor (aanwezigheidsmelder in de DALI-SYS) om 19.15 uur via de drukknopmodule een “lock”-signaal. De detector wordt vergrendeld, de automatische functie van de sensor wordt gedeactiveerd en tegelijk wordt een laatste commando aan de DALI-armaturen gegeven. In ons geval gaat de verlichting naar 0 %. ‘s Morgens vroeg om 06.45 uur wordt een “Unlock”-signaal uitgezonden, waardoor de automatische functie weer wordt geactiveerd.

De armaturen in het Kleinapenverblijf werden gemonteerd tussen het traliewerk en de dakramen, en de multisensoren werden éénmaal aan de linker- en éénmaal aan de rechterkant van de behuizing geïnstalleerd. Hier is er geen direct zonlicht dat de lichtwaarden zou kunnen vertekenen. De multisensoren werden gebruikt als zuivere daglichtsensoren voor lichtmeting.

Bovendien werden nog twee drukknopmodules (één voor de linkerkant van de behuizing en één voor de rechterkant) geïnstalleerd om de verlichting naar behoefte handmatig in of uit te schakelen. De DALI-SYS drukknopmodules kunnen worden gebruikt met in de handel verkrijgbare schakelaars.

De volgende onderdelen werden in het apenverblijf geïnstalleerd:

  • 2 x PD4N-DALI-SYS + AP aansluiting
  • 3 x PBM-DALI-SYS-4W
  • 2 x PS-DALI-SYS-USB-REG
  • 1 x ROUTER-DALI-SYS-REG
  • 1x VPN remote hardware

De voor-en-na vergelijking is overtuigend. Dankzij de moderniseringsmaatregel ziet de verlichting van de overdekkingen er veel natuurlijker uit. De bezoekersruimte is lichter. Er zijn optimale lichtomstandigheden gecreëerd voor de dieren en de bezoekers van de dierentuin.

Vóór – het apenverblijf zonder HCL
Na – betere lichtomstandigheden met HCL van B.E.G.

Auteur: Agathe Jumpertz (Technische verkoop en projectbeheer)

Nieuwsbrief

Meld u aan om nieuws & updates te ontvangen.

louwers mediagroep
  • GWW-BE

    Grond/Weg/Waterbouw

    Platform over infrastructuur, ruimtelijke inrichting, civiele- en openbare werken

    Naar website
  • IA

    Industrial Automation

    Platform over productie- en procesautomatisering

    Naar website
  • IB

    Interieurbouw & Schrijnwerk

    Platform voor de interieurbouwbranche

    Naar website
  • LP

    Lumenpro

    Platform over licht en verlichting

    Naar website
  • MTV

    Metaalvak

    Platform voor de metaalverwerkende industrie

    Naar website
  • Recyclepro

    Recyclepro

    Platform over de gehele recyclingstroom

    Naar website
  • CLW

    Construire la Wallonie

    Plateforme pour le bâtiment, génie civil et infrastructures

    Naar website
  • Greenpro

    Greenpro

    Platform voor de tuin- en groenprofessional

    Naar website
  • KB

    Keukenbouw

    Platform over design en techniek in de keukenbranche

    Naar website
  • Bouwmat

    Bouwmat

    Platform over bouwmaterieel & bouwmachines

    Naar website
  • BAVL

    Bouwen aan Vlaanderen

    Platform voor de bouw

    Naar website
0%

Wij gebruiken cookies. Daarmee analyseren we het gebruik van de website en verbeteren we het gebruiksgemak.

Details