Tagarchief: European Heat Pump Association

Het business model voor warmtepompen evolueert voortdurend

Vitocal-200-S_00028-(1)
Lees het gehele artikel

“2021 was een beslissend jaar voor de warmtepompsector”, zo opent de European Heat Pump Association (EHPA) zijn ‘2021 market outlook’ voor warmtepompen. De sector herstelde zich wonderwel van de coronapandemie en kende in Europa een stijging van 25 procent. In 2021 werden meer dan twee miljoen warmtepompen geplaatst – goed voor een kwart van alle geplaatste verwarmingstoestellen op de Europese markt. Toch staan de sterren nog lang niet altijd even gunstig voor de warmtepomp.

Ook in België viel er een stijging te noteren. Dat blijkt uit het jaarverslag van ATTB, de Belgische vereni­ging van producenten en invoerders van energie-­efficiënte oplossingen voor een comfor­tabel binnen­klimaat en sanitair warm water. “De ver­koop van warmte­pompen (vooral lucht-water) steeg met 11% naar 17.000 stuks maar deze tech­niek blijft, in vergelijking met de 245.000 ver­kochte ketels, nog steeds slechts een klein deel van de markt in­nemen. En dat zal allicht zo blijven zo­lang warmte­pompen bijna uit­sluitend gebruikt worden bij nieuw­bouw en bij zware ener­getische reno­vaties”, klinkt het. EHPA klinkt noch­tans opti­mistischer: “Warmte­pompen zijn hard op weg de standaard­oplossing voor nieuwe gebouwen te worden.  

Technologieontwikkeling in combinatie met slim­me reno­vatie maakt de directe ver­vanging van ver­warmings­systemen ook in de be­staande bouw een haal­bare optie. Het kan niet vaak genoeg her­haald worden: ‘warmte­pompen werken in renovatie’.”

In 2021 werden in Europa meer dan twee miljoen warmtepompen geplaatst.

‘De terugverdientijd van een warmtepomp? Nooit’

Natuurlijk spelen in België andere factoren een belemmerende rol. Het is bekend: elektriciteit wordt in België een pak zwaarder belast dan gas. “De terugverdientijd van een warmtepomp? Nooit”, klonk het in een veelzeggende tweet van energie-expert Ruben Baetens (3E). “Je kan vandaag bij wijze van spreken een elektrische warmtepomp gratis geven en ze zal nog niet rendabel zijn”, voegde hij daar nog aan toe in De Tijd. Eind 2021 gaf hij op het Warmtepompsymposium van ODE extra duiding bij zijn visie. “Van mij moet er zelfs geen terugverdientijd zijn – de toekomst hoeft niet altijd goedkoper te zijn als het heden. Van zodra de operationele én investeringskost gelijk blijft aan die van vandaag, kan je zelfs al aan een verplichting denken.” 

Hét probleem is volgens Baetens dat het verdien­model – en dus de competitiviteit – van de warmte­pomp in de loop der jaren ingrijpend is veranderd. Dat was een gevolg van een veranderend beleids­kader. “Zo was tussen 2008 en 2015 het verschil tussen de gas- en de elektriciteits­prijs een stuk kleiner dan vandaag. Maar van­wege de hoge investerings­kosten en de niet zo strenge EPB-eisen was er toen niet echt een incentive om warmte­pompen te plaatsen. Eind januari 2016 was elektriciteit al zes keer zo duur als gas geworden. Het afschaffen van het principe van de terug­draaiende teller bij zonne­panelen heeft de operationele kost van de warmte­pomp nog doen toenemen”, klinkt het. ”En dus is het verdien­model alweer helemaal anders. Vandaag is er vooral onduidelijk­heid, want gezinnen wordt aan­bevolen hun zelfverbruik te verhogen, maar het is bij­zonder moeilijk om per voor elk gezin het potentieel te voor­spellen – elk gezin is immers anders.”

De toekomst is anders

De conclusie van Baetens: “Hou er rekening mee dat elk business model over twee jaar al verleden tijd kan zijn. Ook de toekomst ziet er wellicht helemaal anders uit dan de situatie vandaag. De dimensionering van een in 2008 gelegde PV-installatie houdt vandaag totaal geen steek meer, omdat de randfactoren allemaal ingrijpend zijn veranderd. Nu wordt volop ingezet op zelf­consumptie, en houdt men daar sterk rekening mee bij het dimensioneren van PV-installaties. Maar stel dat er in de komende jaren een taxshift volgt, en elektriciteit minder belast wordt en gas net meer, dan verdwijnt de waarde van die zelfconsumptie. En dan klopt het plaatje niet meer.”

Toch gelooft ook Baetens in de uiteindelijke échte doorbraak van de warmtepompen. “Je moet sowieso aan mensen duidelijk maken dat ver­haal van gas en stookolie ooit eindig zal zijn. Voor­al omdat het besef groeit dat er iets schort aan de discrepantie tussen gas- en stroomprijzen. Een tax­shift dringt zich hoe dan ook op. Mensen hebben een kort geheugen, en beseffen niet dat dit verschil amper 10 jaar geleden nog een stuk kleiner was.”    

‘Warmtepompen kunnen tegenwoordig bijna overal worden ingezet’

project_sportingenkpark_13-kopieren
Lees het gehele artikel

In een heldere blogpost op LinkedIn zette Thomas Nowak, Algemeen Directeur van de European Heat Pump Association, even de puntjes op de i: “Een warmtepomp komt niét alleen maar van pas in een nieuw gebouw.” Wij contacteerden de man om zijn standpunt nader toe te lichten, en zijn licht te laten schijnen op de evolutie van de warmtepomp in België en daarbuiten. “De beste leerling van de klas wordt gestraft.”

“Het argument dat warmtepompen alleen werken in nieuwe gebouwen is misleidend”, zegt Nowak. “We hebben voldoende bewijs dat bij een groot deel van alle renovatieprojecten tegenwoordig een warmtepomp of een hybride warmtepomp kan worden gebruikt. Warmtepompen in residentiële toepassingen kunnen efficiënt temperaturen van rond de 70 °C leveren. Dit is voor de meeste gebouwen voldoende. In combinatie met een tweede energiebron – zoals een ketel – kunnen dergelijke hybride systemen elke gewenste temperatuur leveren.”

verwarming-pxhere6-kopieren

‘In nieuwe gebouwen moeten fossiele verwarmingsoplossingen worden afgeraden of zelfs verboden’

 

Gefaseerde renovatie

Natuurlijk wil dat niet zeggen dat het verhogen van de renovatiegraad daarom niet nodig zou moeten zijn. Die renovatie kan wel gefaseerd ver­lopen, aldus nog Nowak. “In een eerste stap wordt de hybride warmtepomp geïnstalleerd. Later, als er weer geld beschikbaar is, wordt de gebouwschil gerenoveerd. Hierdoor kan in de meeste gevallen de bijverwarming ­worden uitgeschakeld.”

Nowak: “Als een gebouw kan worden verwarmd met een aanvoertemperatuur van ongeveer 55 °C, komt het in aanmerking voor een directe vervanging van een ketel door een warmtepomp. Voor hogere temperaturen worden hybride warmtepompen aanbevolen. In beide gevallen zal een verstandige renovatiebenadering de energie-efficiëntie van het gebouw verbeteren en de energievraag verminderen. Een goede systeembeoordeling is nodig om te beslissen welke maatregelen het meest geschikt zijn. De sleutel tot succes zal het comfort en de eenvoud van de renovatie zijn.”    

België blijft achter

Volgens recente cijfers is de verkoop van warmtepompen in België het afgelopen jaar met 30 procent gestegen. “Een goed begin, maar er moeten inspanningen worden geleverd om deze groei ook de komende dertig jaar te behouden. Bovendien is het zorgwekkend dat slechts in één op de vijf Belgische nieuwbouwprojecten de keuze op een warmtepomp valt. In nieuwe gebouwen moeten fossiele verwarmingsoplossingen worden afgeraden of zelfs verboden”, zegt Nowak.

De Belgische markt blijft achter in vergelijking met de rest van Europa, vindt de voorzitter van de sectorfederatie. “Vooral omdat de prijsverhouding tussen elektriciteit en gas een economische boete oplegt aan gebruikers die kiezen voor een warmtepomp: de beste leerling van de klas wordt gestraft. Dat probleem oplossen moet een topprioriteit zijn voor regeringen. Als de energieprijs niet wordt aangepakt, zijn alle andere beleidsmaatregelen louter symbolisch.”

Dat een CO2-heffing op verwarming sommige inkomensgroepen voor financiële problemen zou plaatsen, vindt Nowak geen geldig argument. “Dit kan gecorrigeerd worden via het sociaal beleid. Bovendien kan de overheid ervoor kiezen om in te zetten op de renovatie van sociale woningen, en hierbij gebruik maken van emissiearme technologieën.”

work-man-person-people-male-architect-1087298-pxhere-kopieren

‘De nodige renovatie kan gefaseerd verlopen.’

 

Hogere leningen

Aan ideeën alvast geen gebrek bij Nowak. Zo pleit hij ervoor om planners, architecten, installateurs en onderhoudsmonteurs beter op te leiden over de relatie tussen gebouwschil en energievraag. En hij stelt voor om aan de financiële sector te vragen om hogere leningen dan normaal toe te staan indien voor een 100% hernieuwbare oplossing wordt gekozen.

De toekomst oogt rooskleurig, besluit Nowak. “De technologie is de afgelopen jaren zeer snel ontwikkeld: de energie-efficiëntie van warmtepompen is sterk verhoogd, en de koelmiddelcyclus is opnieuw ontworpen, om het gebruik van lage GWP-koelmiddelen mogelijk te maken. Hogere mogelijke systeemtemperaturen onderstrepen mijn bewering dat warmtepompen tegenwoordig bijna overal kunnen worden ingezet.”